Pertikaian
mengenai hukum aurat dan pakaian wanita sebenarnya telah lama berlaku
di kalangan umat Islam. Setiap golongan bermati-matian dengan pegangan
masing-masing tanpa menganalisis secara teliti sumber asal al-Quran,
sunah dan ijmak para ulama. Selain itu mereka tidak merenungi tentang
apakah hikmat yang terkandung dalam risalah Nabi Muhammad s.a.w. yang
begitu umum dengan kitab suci al-Quran
yang amat berhikmat lagi maha agung. Al-Quran diturunkan bukan untuk
orang Arab sahaja malah untuk manusia sejagat.
Perkataan aurat
menjadi sebutan biasa di kalangan orang kita dengan pengertian
anggota-anggota yang diharamkan melihatnya sama ada lelaki dengan
perempuan atau perempuan dengan perempuan atau lelaki dengan lelaki.
Asal perkataan `aurat’ daripada bahasa Arab yang bermaksud `keaiban’
atau setiap sesuatu bahagian anggota yang ditutup oleh manusia secara
mengejut dan malu.
Imam Waliyullah memberi takrif aurat di dalam kitab Hujjatullah al-Balighah pada halaman 688, jilid 2; beliau berkata:
“Ketahuilah bahawa menutup aurat, saya maksudkan ialah anggota-anggota
yang mendatangkan keaiban dengan sebab ia terbuka di hadapan khalayak
ramai mengikut adat umat yang sederhana hidupnya seperti yang terdapat
pada bangsa Quraisy pada masa itu, ia termasuk di dalam pokok (asas)
tamadun yang diakui di sisi setiap golongan yang dinamakan manusia, dan
ia di antara perkara yang membezakan manusia daripada sekalian pelbagai
jenis haiwan. Dengan sebab itu syariat mewajibkan menutup aurat
tersebut, dua kemaluan manusia (qubul/depan dan dubur/belakang), dua
buah kemaluan, ari-ari dan bahagian anggota yang mengiringinya termasuk
pangkal kedua-dua paha dikira yang paling jelas dari segi agama bahawa
ia termasuk ke dalam bahagian aurat.
Tidaklah perlu mendapatkan
dalil lagi mengenai perkara itu. Persabdaan Nabi s.a.w. menunjukkan,
apabila seseorang kamu mengahwini amahnya maka janganlah ia lihat pada
auratnya. Riwayat yang lain pula Nabi s.a.w. bersabda: Maka janganlah
lihat kepada anggota yang di bawah pusat dan di atas lutut.
Nabi s.a.w bersabda lagi: Tidakkah engkau tahu bahawa paha itu aurat?
Asal hukum menutup aurat di dalam syarak difaham daripada firman Allah
taala di dalam surah al-A’raf, ayat 26. Allah berfirman: Wahai anak Adam
sesungguhnya Kami turunkan pakaian yang menutup kemaluan kamu dan
pakaian menutup seluruh tubuh dan pakaian takwa (sederhana) itu lebih
baik.
Pada ayat ini Allah mendedahkan kepada kita tiga jenis
pakaian manusia, sebagaimana yang dinyatakan di dalam al-Quran. Pertama
yang menutup dua kemaluan seperti pakaian Adam dan Hawa, sebagaimana
Allah berfirman: Mulailah mereka berdua menutup atas mereka dengan dua
daun syurga. (surah al-A’raf, ayat 22)
Kedua, pakaian yang menutup seluruh tubuh seperti burung. Ini adalah pakaian berhias-hias.
Ketiga, yang berasaskan kesederhanaan, kecergasan dan keadilan itu adalah lebih baik (libasataqwa).
Sebenarnya para imam Islam telah pun menetapkan aurat yang wajib
ditutup dan yang tidak wajib ditutup. Imam as-Syafii sebagai contoh
mengikut adat resam Arab dan perasaan mereka yang mana kaum perempuannya
suka menutup seluruh badan dan kaum lelakinya menutup sekadar tiga per
empat badan. Imam Hanafi mengikut adat Ajam (Parsi) yang resamnya tidak
jauh dengan Arab. Akan tetapi Imam Malik, guru kepada Imam as-Syafii
menetapkan aurat mengikut adat resam orang-orang di sebelah Eropah. Dia
membenarkan kaum lelaki menutup dua kemaluan sahaja dan begitu juga
dengan kaum wanitanya. Jika terbuka buah dada dan belakang sekalipun
dikirakan sembahyang mereka sah, apakah lagi di luar sembahyang.
Imam Abu Bakar al-Jassas di dalam kitab Ahkamul Quran, jilid 3, halaman
tiga berkata: “Sesungguhnya telah bersetuju ummah bahawa apa yang
ditunjukkan oleh ayat (al-Quran) adalah mesti menutup aurat.”
Kemudian beliau mengemukakan beberapa hadis yang sahih daripada Nabi
s.a.w. dan athar para sahabat untuk menerangkan maksud aurat sebagaimana
yang terdapat pada ayat 26 daripada surah al-A’raf di atas pada halaman
30, jilid tiga, beliau berkata:
“Telah datang beberapa athar
daripada Nabi s.a.w. berhubung dengan masalah ini (menutup aurat) di
antaranya hadis Bahzun bin Hakim yang diriwayatkan daripada bapanya dan
diriwayatkan pula daripada neneknya, beliau berkata: “Aku bertanya
Rasulullah s.a.w. aurat kami apakah yang kami gunakan dan apa yang kami
tinggalkan? Lalu Rasulullah s.a.w. bersabda: Hendaklah engkau
peliharakan aurat engkau kecuali isterimu atau perempuan yang kamu
miliki. Lalu aku bertanya: “Wahai Rasulullah! Jika kami berseorangan?”
Baginda bersabda: “Sesungguhnya Allah lebih patut dimalukan kepada-Nya.”
Dalam riwayat Abu Said al-Khudri daripada Nabi s.a.w. baginda bersabda:
“Tidak harus seseorang lelaki yang memandang aurat seorang lelaki yang
lain dan tidak harus seseorang wanita memandang aurat wanita yang lain.”
Pada hadis yang lain baginda bersabda: “Dilaknat mereka yang melihat kemaluan saudaranya.”
Allah berfirman dalam surah an-Nur, ayat 30: Suruhlah kepada orang
mukmin hendaklah mereka rendahkan pandangan mereka dan mengawal kemaluan
mereka; itu lebih baik untuk mereka; sesungguhnya Allah amat mengetahui
apa yang mereka buat.
Pada ayat 31 firman-Nya: Suruhlah para
mukminat rendahkan pandangan mereka dan memelihara kemaluan mereka; dan
janganlah mereka menampakkan perhiasan mereka melainkan apa yang zahir
daripadanya.
Ibnu al-Arabi berkata dalam al-Futuhat al-Makkiah
jilid 1, halaman 521 pada bahagian `pada menyatakan batas aurat:
“Sebahagian ulama mengatakan bahawa aurat lelaki itu hanyalah dua
kemaluannya sahaja (qubul dan dubur). Manakala sebahagian ulama pula
mengatakan aurat lelaki itu dari pusat ke lutut. Di sisi kami (Ibnu
al-Arabi) hanyalah dua kemaluannya sahaja yang dikira aurat yang hakiki,
iaitu anggota-anggota manusia yang dicaci, dibenci dan dianggap buruk
melihatnya. Dua kemaluan itu adalah tempat kepada apa yang kami sebutkan
itu adalah menepati hukum haram, anggota-anggota selain daripada dua
kemaluan itu dari pusat ke atas dan dari lutut ke bawah adalah menepati
hukum syubhat yang sepatutnya berjaga-jaga kerana berternak di sempadan
kawasan larangan itu hampir-hampir termasuk ke dalamnya.”
Pada
bahagian `Batas aurat perempuan’ pula beliau berkata: “Sebahagian ulama
mengatakan keseluruhan tubuh perempuan aurat kecuali muka dan dua tapak
tangan. Ada pula ulama yang mengatakan demikian dengan tambahan tapak
kakinya tidak termasuk aurat.
Ada yang mengatakan perempuan keseluruhannya aurat.
Ada pun mazhab kami (Ibnu al-Arabi), aurat pada perempuan hanyalah dua
kemaluannya sebagaimana Allah berfirman: Mulailah mereka menutup atas
kedua mereka dengan daun dari syurga. (Al-A’raf, ayat 22). Allah
menyamakan di antara Adam dan Hawa pada menutup aurat keduanya (iaitu
dua kemaluan). Jika perempuan diarah menutup adalah mazhab kami, tetapi
bukannya tutupan itu kerana aurat malahan itu adalah undang-undang
syarak yang berkehendakkan menutup dan tidaklah pasti menutup sesuatu
itu kerana ia aurat.
Dengan huraian itu jelaslah bahawa
walaupun segala nas, pendapat para ulama muhaqqiqin boleh dikatakan
telah ittifak (bersepakat) dan ijmak mengakui bahawa aurat sebenar yang
dikehendaki oleh Allah supaya manusia menutupnya itu hanyalah dua
kemaluan (qubul dan dubur) sahaja sama ada pada kaum lelaki atau
perempuan tanpa sebarang perbezaan kerana menutup dua kemaluan itu
adalah suatu sifat yang membezakan di antara manusia dan haiwan
sebagaimana berlalu keterangan Hujjatul Islam Shah Waliyullah
ad-Dihlawi, termasuklah anggota-anggota yang berhampiran dengannya
seperti kedua-dua batang paha dan buah kemaluan lelaki serta ari-ari.
Semuanya dikira termasuk ke dalam bahagian aurat. Akan tetapi di akhir
huraiannya, Shah Waliyullah menegaskan bahawa semua hadis yang
menerangkan masalah aurat dan meletakkan batasan-batasannya adalah
berlawanan. Ini bererti keterangan Rasulullah s.a.w. itu tidak sama
dalam masalah ini.
Mengikut pendapat Shah Waliyullah semua hadis itu sahih (jelas), maka semuanya boleh dijadikan panduan.
Pengertian aurat ini memang dimaklumi di kalangan umat Arab zaman
silam. Al-Quran dan hadis Nabi s.a.w. tidak memberi makna yang jelas
atau keputusan yang tidak boleh dipertikaikan. Dengan sebab itu
perkhilafan (beza) pendapat di kalangan para ulama Islam tidak timbul
sama sekali, tetapi apa yang berlaku adalah sebagaimana yang kita semua
saksikan pada hari ini. Punca perbahasan mengenai masalah aurat ini
hanya timbul daripada kefahaman yang semata-mata diambil daripada
hadis-hadis Nabi s.a.w. yang keterangannya berlawanan dan juga pendapat
para ahli tafsir yang memberi keterangan di bawah ayat-ayat yang tidak
sarih (jelas). Kerana sebab itulah Imam Ibnu Rusyd rahimahullah taala
telah memberi penjelasan dalam Bidayatul Mujtahid, jilid 1; halaman 114:
“Para ulama keseluruhannya telah ittifak (sepakat) mengatakan bahawa
menutup aurat itu suatu kewajipan yang mutlak, tetapi mereka berselisih
faham tentang penutupan itu adakah ia merupakan suatu syarat yang
terkandung di dalam beberapa syarat bagi sah sembahyang ataupun tidak.
Demikian pula mereka berlainan faham tentang batas-batas aurat pada
lelaki dan perempuan, tetapi yang ternyata di dalam mazhab Imam Malik
bahawa menutup aurat itu termasuk di dalam bahagian amalan sunat di
dalam sembahyang sahaja. Di dalam mazhab Abu Hanifah dan as-Syafii
menutup aurat itu sebahagian amalan fardu di dalam sembahyang. Sebab
perselisihan mereka di dalam menentukan perkara itu ialah kerana
hadis-hadis dan athar sahabat yang menjadi tunjang kepada masalah itu
didapati saling bercanggah kenyataannya serta para sahabat telah berbeza
dalam memahami maksud firman Allah (al-A’raf, ayat 31):
Wahai
anak-anak Adam pakailah perhiasan kamu pada setiap kali ke masjid.
Adakah suruhan Allah dengan menggunakan perhiasan itu menunjukkan
suruhan wajib atau sunat jua.
Apakah yang dimaksudkan dengan
perhiasan (az-ninah) itu? Imam Assudi mengatakan maksud perhiasan pada
ayat itu ialah pakaian yang menutup aurat. Riwayat daripada Abu Hanifah,
beliau berkata: “Aurat terbahagi kepada dua bahagian, aurat mughallazah
(aurat berat) dan aurat mukhaffah (aurat ringan).
Aurat
mughallazah itu adalah qubul dan dubur dan aurat mukhaffah, iaitu
anggota-anggota selain daripada apa yang telah disebut ia daripada
aurat.”
